Salatin in Nederland.

Afgelopen vrijdag was in het wetenschappelijke hol van de Hollandse agrarische leeuw de laatste bijeenkomst van ‘It’s the Food My Friend’. Deze avond uit een jaarlijkse serie van zes was een speciale: held van foodguru Michael Pollan en superboer volgens velen, Joel Salatin was keynote speaker. Reden voor mij om de de agrotempel in het oosten weer eens te bezoeken.

 

Polyface Farm USA

Polyface Farm USA

Joel Salatin is de man van de Polyface Farms in Virginia USA waar hij op een combinatie van gras- en bosland in hoofdzaak dierlijk eiwit produceert. Hij doet dat met de grootst mogelijke voorzichtigheid voor zijn bodem. Die bodem is in de visie van Salatin de Moeder Aller Boeren. ‘Treat her well’. De presentatie van 50 minuten die volgden waren gelardeerd met veel cabaret (de bodem zit vol Bassies en Adriaans en USDA werd ‘USduh’ om maar een paar voorbeelden te noemen), clownesk gedrag en mooie plaatjes van koeien, varkens en kippen op zijn farm. De 700 man in de zaal applaudisseerden zich kramp in de ellebogen. Mij bekroop naarmate de presentatie vorderde steeds meer het gevoel getuige te zijn van een originele ‘television priest’ alla Michael Manning. Gelovigen die ‘Halleluja’ schreeuwen op open deuren en criticasters die óf zwegen óf heel voorzichtig manoeuvreerden. Professor Imke de Boer, hoogleraar Dierlijke Productiesystemen aan de Wageningen Universiteit, had het twijfelachtige genoegen om kritische kanttekeningen te plaatsen bij Salatin’s speech. Onbegonnen werk.

Inhoud dan? Salatin laat zich niet in de kaarten kijken en blijft volharden in holle frasen als antwoord op getalsmatige vragen.

Q: “Does your farm produce affordable food?
JS: “People spend their money on useless things”.
Dat is als vragen aan automerk Mercedes of de auto inderdaad de beloofde 230 kilometer per uur haalt, en als antwoord krijgen: “U moet niet zo hard willen rijden”. TV priest at work. Hij is gladder dan een aal.

Shangri La? Cyclisch tot in de eeuwigheid zonder kunstmest of andere aanvoer van nutriënten? Salatin gaf heel kort blijk van externe input. Op de vraag uit de zaal aan Professor Imke de Boer aangaande gezondheid (de vraag bleek te gaan om menselijke gezondheid, haar eerste antwoord ging uit van dierlijke gezondheid), antwoordde Salatin aan Professor de Boer dat zijn varkens wel degelijk extra voedsel krijgen. Als dat de enige externe input is, dan is de input beperkt. Maar hoeveel? Waarom zijn er geen heldere rapportjes over de resultaten van zijn Polyface farm? Gewoon de input, de output en het areaal benodigd? Het gebrek aan heldere cijfers en antwoorden en de groteske antwoorden zoals die hierboven maken hem ook voor mij veel meer priester dan boer. Veel van zijn denkgangen zijn goed en leuk, en tevens enorme open deuren. Paradigma shifts rond economie, arbeid voor allen en de roep om revolutie. Right.
Als oplossingsrichting doet hij ontegenzeggelijk leuke dingen. Bijvoorbeeld dat boeren weer eens (niet gehinderd door regels) hun boerenslimheid moeten etaleren. Zijn cyclus koe-kip-varken. En meer. Maar ook zijn systeem is niet het agrarische Shangri La. Het is een leuke richting, met dezelfde lekken als elk ander systeem.
Wat het meest blijft hangen bij mij zijn twee dingen: hoe de zaal onder het gepreek uiteenviel in ‘believers’ en critici (we willen blijkbaar graag geloven, zelfs in de kerk van de wetenschap); en zijn statement dat 95% van de opbouw van een plant wordt veroorzaakt door fotosynthese onder invloed van zonlicht. Ik neem aan dat het bij Salatin gaat om gras, zijn persoonlijke Messias. Maar hoe zit dat met fosfaat en kali? Stilte…
De man is bijzonder charismatisch en dat inspireert velen. Als dat het resultaat wordt van zijn inspanning (tot aan zijn gewenste 10% tipping point) dan moet hij vooral verder gaan op deze leest. Maar ik ben bang voor nieuwe verzuiling. Een nieuw dogma met religieuze volgers. Hopelijk ben ik te cynisch.

Post to Twitter

Een gedachte over “Salatin in Nederland.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *