Mag de overheid zichzelf een passieve rol aanmeten?

Op uitnodiging van het Ministerie van EZ mocht ik samen met de MVO-verantwoordelijken van Deli XL, onze visie op regie rond duurzaamheid in de voedselketen komen toelichten aan een kleine 20 mensen van EZ. Wat we voorstellen is (in een notendop) een database van informatie, kwantitatief in plaats van kwalitatief, van waaruit duurzaam ingeweidenen producten en producenten kunnen selecteren. Uit die enorme (en grotendeels dodelijk saaie) brij aan informatie, selecteren we de onderdelen die voor consumenten relevant zijn. We maken die inzichtelijk, bespreekbaar en beoordeelbaar via het transparantiemodel. Tot zover het voorstel. Deli XL heeft er een boekje over uitgegeven (‘van bron tot bord’) en het transparantiemodel heb ik de afgelopen maanden online en offline getest (met een aantal ketenpartijen) op www.model-t.nl. Het kan en het werkt. Wat nu nodig is, is ondersteuning bij uitrol. Om te komen tot een ‘tipping point’ is geld nodig om de eerste paar duizend producten/producenten aan te sluiten.

Er zijn zo van die onderwerpen waar visie voor is vereist. Een stip aan de horizon die verder weg ligt dan de volgende bonusronde in een Big Food company. Onderwerpen waarbij brede maatschappelijke consensus – ondanks overduidelijk belang voor het algemeen goed – niet kan worden bereikt. ‘De markt’ kan niet alles oplossen, hoe graag liberaal Den Haag dat ook wil.

In die situaties heeft de overheid een rol, zeker zolang er nog geen nieuwe vorm van democratie in werking is om dergelijke sturing te geven. Die rol kan en mag Den Haag niet zomaar laten liggen. De belangen zijn te groot, de tijd te kort. Toch lijkt het er sterk op dat die zo noodzakelijke sturing niet zal worden gegeven. Het Ministerie kiest voor zichzelf (alsof ze ook gewoon ‘een’ partij in de maatschappij zijn) een passieve rol. ‘De markt’ moet het voortouw nemen. Maar ‘de markt’ kán dat voortouw niet nemen. Dat laat een gapend gat achter waar kleine en grote NGO’s met elk een eigen belang en een eigen overtuiging nu springen. Niemand heeft regie, antwoorden zijn dun gezaaid.

De bal ligt op de stip, maar de speler die we gezamenlijk hebben aangewezen om de penalty te nemen, weigert: onze centrale overheid in Den Haag. In plaats daarvan doen allerlei kleine spelertjes hun best om de bal een klein beetje voor zich uit te schoppen. Niet gehinderd door democratie, vaak met maar één onderwerp op het netvlies schoppen ze allemaal zachtjes tegen de bal aan. Die beweegt, zij het weinig en niet altijd in de richting van het doel. NGO’s hoeven dat ook niet. Die maken gebruik van de laatste vrijbrief die er is: het beïnvloeden van mensen d.m.v. (social) media.

Post to Twitter

Het machtsvacuüm

Op climategate.nl las ik een artikel over de inmiddels 80-jarige Vlaamse professor van Montagu die zich boos maakte over de volkomen misplaatste anti-houding in Europa jegens genetisch gemodificeerde organismen (GGO of GMO). Nou gaat het me niet om GGO an sich, maar meer over de manier waarop de meningsvorming wordt vormgegeven.

De wereld heeft – het westen voorop – te maken met een terugtrekkende overheid. Door snellere en bredere informatievoorziening en -deling, blijkt kennis ineens niet geconcentreerd in Den Haag of Brussel, maar verdeeld over heel veel mensen. En omdat we nog geen effectieve uitvoering voor deze vorm van democratie hebben, is er een machtsvacuüm ontstaan. Ten tijde van terugtrekking, staan er partijen op die dat vacuüm willen vullen. Dat is zo in het geval van GGO, maar ook op andere vlakken, zoals bijvoorbeeld vegetarisme, dierenwelzijn, hypotheekaftrek of windenergie.

Het probleem is de kwaliteit van de vulling. Met de beste bedoelingen wordt – bewust en onbewust – de grootste kolder als onweerlegbare waarheid geponeerd. Wanneer de stellingen dan ook nog appelleren aan ons gevoel is de ellende niet meer te overzien. Van Montagu: “Veel mensen zouden liever in een soort aards paradijs wonen. Dat is mooi maar het is onmogelijk. Ik vind het verzet rampzalig, onverantwoord, misdadig zelfs. … Er zijn NGO’s die subsidie krijgen van Europa om te bewijzen dat GGO’s gevaarlijk zijn. We subsidiëren desinformatie.” Amen.

Ik zie dat ook bij ons. Wakker Dier (ik omschrijf ze wel eens als negen fanatici op een zolderkamer met een goedgevulde beurs en een sterke mening) die een hele branche aan de schandpaal nagelt vanuit ideologie en met gebruikmaking van halve waarheden. Velen – ook in het agrofoodcomplex – antwoorden daarop met  ‘Ja, maar ze brengen wel dingen in beweging’ of  ‘Het maakt de branche wel wakker’. Dat klopt, maar tegen welke prijs?

Het ontbreekt aan een sterke lobby om ratio en feiten te verdedigen. Het ontbreekt aan een partij die NGO’s aan de schandpaal durft te nagelen. Niet allemaal, maar wel degenen die de waarheid te lichtzinnig behandelen. De meest logische kandidaten daarvoor (koepels en coöperaties) geven echter niet thuis.

http://climategate.nl/2013/07/01/vlaamse-toponderzoeker-greenpeace-acties-tegen-ggos-crimineel/ Klik voor het artikel

Post to Twitter